Anadolu’nun bağrında, Palandöken’in vakur gölgesinde büyüyen bir ruhun, sesle ve kelimeyle kurduğu o muazzam köprüye şahitlik ediyoruz bugün. Bazı isimler vardır, doğdukları şehrin toprağıyla yoğrulur, o şehrin türküleriyle nefes alır ve nihayetinde o şehrin yaşayan hafızası haline gelirler. İşte İsmail Bingöl, Erzurum’un sadece yetiştirdiği bir değer değil; dertli türkülerin, kadim mezar taşlarının ve rüzgârın fısıldadığı sırların günümüzdeki en zarif tercümanıdır.
Sesten Gönle Uzanan Bir Ömür
1962 yılında Erzurum’da başlayan bu serüven, TRT Erzurum Radyosu’nun koridorlarından üniversite kürsülerine, oradan da edebiyatımızın seçkin dergilerine uzanan bir başarı öyküsüdür. Bingöl, sadece bir program yapımcısı veya bir idareci değil; kelimelerin sihrine kapılmış, sesin derunî dünyasında yolculuğa çıkmış bir derviş edasıyla kalem oynatmıştır.
Yazıları ve şiirleri; Dergâh’tan Türk Edebiyatı’na, Hece’den Yedi İklim’e kadar edebiyatımızın can damarı olan mecralarda yankı bulmuştur. Onun kaleminde Erzurum; sadece bir coğrafya değil, "Türkülerde Yaşayan Bir Şehir"dir. O, "Türk’ü tanımak için türkü dinlemek gerekir" düsturuyla, Anadolu insanının acısını, sevdasını ve vuslatını mısralara nakşetmiştir.
Başarılarla Taçlanan Bir Edebiyat Yolculuğu
İsmail Bingöl’ün edebiyat dünyasındaki ağırlığı, akademik çalışmalara konu olmasıyla ve aldığı ödüllerle de tescillenmiştir. Nitekim 2025 yılında Türkiye Yazarlar Birliği tarafından "Basın-Fıkra" dalında ödüle layık görülmesi, onun güncel meselelere edebi bir derinlikle bakabildiğinin en taze kanıtıdır.
Onun şiiri, "Anadolu gibi şiir yazmak"tır. Süssüz ama sarsıcı, düz ama derinlikli... Şairin mısralarında bazen bir harman yerinin bereketi, bazen de bir anne feryadının hüznü vardır. Bestelenen şiirleri TRT repertuarlarında yankılanırken, o sessizce "kelimelerin esrarlı dünyasında" hakikatin peşinden gitmeye devam etmektedir.
Mağrifet İltifata Tabidir, Lakin...
Ne acıdır ki; bugün yerel basınımızın ve kültür mecralarımızın "vitrin" tercihlerine baktığımızda derin bir vefa ve liyakat sancısı çekiyoruz. İsmail Bingöl gibi ömrünü kelimelerin namusuna adamış, her mısrasını bir kuyumcu titizliğiyle işleyen gerçek sanatkârlar sessiz sedasız eser üretmeye devam ederken; sağdan soldan derleme cümlelerle, derme çatma alıntılarla ve derinlikten yoksun "kes-yapıştır" metinlerle kitap çıkaranların daha çok el üstünde tutulması izaha muhtaç bir yaradır.
Erzurum’un ruhunu gerçekten duyan bir kaleme gösterilmeyen ilginin, popülist ve sığ kalemlere cömertçe sunulması, şehrin kültürel hafızasına vurulan en büyük darbedir. Gerçek sanatçı reklamın gürültüsünde değil, eserin vakur duruşunda saklıdır; ancak yerel basının vazifesi de, bu gürültü kirliliği içinde "altın olanı" fark edip halka sunmaktır. İsmail Bingöl’e gösterilmeyen o kurumsal ilginin, içi boş "kitap ambalajlarına" harcanması, sadece şaire değil, Erzurum’un asil edebiyat geleneğine de büyük bir haksızlıktır.
Bir Şehrin ve Bir Kültürün Muhafızı
Erzurum’un saklı kalmış tarihine, Cinis Köyü’nün suskun mezar taşlarına ses olan Bingöl, vefanın sadece bir semt adı olmadığını her eserinde bizlere hatırlatıyor. "Ey Kelime ve Ey Ses" derken, bizi sadece okumaya değil, kelimelerin ardındaki o büyük anlam dünyasında seyahat etmeye davet ediyor.
İsmail Bingöl, bu toprakların sesini, sitemini ve sevdasını geleceğe taşıyan bir kültür elçisidir. Çıraklık, kalfalık ve ustalık dönemlerini tekâmül ile birleştiren bu güçlü kalem, inanıyoruz ki daha nice yıllar mısralarıyla gönüllerimizi onarmaya devam edecektir.
Tabii İsmail Bingöl’ün gönüllü olarak bir çok sivil toplum kuruluşunda görev alarak Erzurum için değil elini, gövdesini hatta başını taşın altına koyduğunu da yabana atmamak gerekir. Başta Erzurum Tarih Derneği olmak üzere, bir çok sivil toplum kuruluşunda görev alarak Erzurum’un sosyal ve kültürel kalkınması için gösteridği çabada takdire şayandır. İsmail Bingöl bir şehrin sadece kültür muhafızı değil, aynı zamanda tarihini yaşayan ve yaşatan bir kadirşinas şahsiyetidir.
İsmail Bingöl Kitaplığı ve Yayın Kronolojisi
Aşağıda, İsmail Bingöl’ün kaleme aldığı veya yayına hazırladığı eserler, yayın dünyasındaki yolculuk sırasına göre listelenmiştir:
Eser Adı Tür Yayınevi
Ay Düşleri Şiir Ares Yayınları
Türkülerde Yaşayan Şehir Erzurum Portre / Deneme Dergâh Yayınları
Ey Kelime ve Ey Ses Deneme Dergâh Yayınları
Atalar Mirası Gönül Yarası Türküler Deneme Dergâh Yayınları
Sırrını Söyleyen Rüzgâr Şiir Ötüken Neşriyat
Kendine Vurgun Divaneler Şiir Ötüken Neşriyat
Rüştü Mızrak Şiir Defteri Ortak Yayın / Derleme (Yayına Hazırlayanlar arasında)
Erzurum'da Gizli Kalan Cinis Köyü Mezar Taşları Araştırma / İnceleme (Ortak Çalışma)
Sesleniş Şiir Bilge Kültür Sanat
MAHİR İNANÇ
